Instalacja środowiska Java: JDK 25, JAVA_HOME i PATH

Instalacja środowiska Java to trzy czynności: pobranie pakietu JDK, ustawienie zmiennych JAVA_HOME i PATH oraz sprawdzenie poleceniem java -version, że system widzi właściwą wersję. Po tej lekcji będziecie mieć na komputerze Javę 25 LTS w dystrybucji Eclipse Temurin, gotową pod IntelliJ IDEA, Mavena, Selenium i Playwright for Java.

To druga lekcja kursu Javy dla testerów. Pod filmem znajdziecie wersję tekstową, aktualną na 10 października 2026 roku: którą wersję wybrać, instalację na Windows, macOS i Linuxie, ustawienie zmiennych, program sprawdzający konfigurację, komunikaty typowych błędów i ćwiczenie z rozwiązaniem. Każde polecenie i każdy fragment kodu uruchomiliśmy na JDK Temurin 25.0.2 i 21.0.12.1, a komunikaty błędów skopiowaliśmy z konsoli, nie z pamięci.

Co właściwie instalujecie: JDK, JRE czy samą Javę?

Instalujecie JDK, czyli Java Development Kit. W środku jest maszyna wirtualna Javy, która uruchamia programy (polecenie java), kompilator, który zamienia kod źródłowy na kod bajtowy (polecenie javac), oraz narzędzia pomocnicze, na przykład jar i jshell. Sama maszyna wirtualna bez kompilatora to JRE. Do pisania testów JRE nie wystarczy, bo bez javac nie skompilujecie ani jednej klasy.

Java ma wielu dostawców, a wszyscy budują ją z tego samego kodu projektu OpenJDK. W kursie używamy Eclipse Temurin od fundacji Adoptium: jest bezpłatny także w zastosowaniach komercyjnych, ma instalatory na trzy systemy i długie wsparcie wersji LTS. Według strony wsparcia Adoptium z 2026 roku Temurin 25 będzie dostawał poprawki co najmniej do września 2031 roku. Inne dobre wybory to Oracle OpenJDK, Amazon Corretto czy Microsoft Build of OpenJDK. Dla nauki i testów wybór dostawcy ma drugorzędne znaczenie, ważne jest, żeby na komputerze była jedna świadomie wybrana wersja, a nie trzy przypadkowe.

Jedna uwaga, która oszczędzi Wam nerwów w następnej lekcji: IntelliJ IDEA ma wbudowane własne środowisko uruchomieniowe. Według wymagań systemowych JetBrains z 2026 roku IDE działa na dołączonym JetBrains Runtime opartym na wersji 21, ale do tworzenia aplikacji w Javie i tak potrzebny jest osobny JDK. Instalacja IDE nie zwalnia więc z instalacji Javy.

Którą wersję Javy wybrać w październiku 2026?

Wybierajcie wersję LTS, czyli z długim wsparciem. Nowa wersja Javy wychodzi co pół roku, w marcu i we wrześniu, ale tylko co czwarta dostaje wieloletnie poprawki. Według strony projektu JDK w OpenJDK wersja 27 weszła 15 września 2026 roku i nie jest wersją LTS, a najnowszą wersją LTS pozostaje Java 25 z 16 września 2025 roku. W październiku 2026 rozsądny wybór do kursu i do nowego projektu testów to JDK 25 LTS. JDK 21 LTS zostawcie wtedy, gdy projekt w Waszej firmie jest na nim zbudowany i nie możecie go podnieść.

Tabela łączy dwa źródła: harmonogram wsparcia Oracle Java SE oraz stronę wsparcia Adoptium, oba odczytane 10 października 2026 roku. Daty u różnych dostawców się różnią, bo każdy sam decyduje, jak długo łata swoją dystrybucję.

Instalacja środowiska Java na Windows

Najprostsza droga to instalator MSI ze strony Adoptium Temurin Releases: wybieracie system Windows, architekturę x64, pakiet JDK i wersję 25 LTS. Według dokumentacji instalatora Adoptium domyślnie trafia on do katalogu C:\Program Files\Eclipse Adoptium i sam dopisuje Javę do zmiennej PATH. Zmienna JAVA_HOME nie jest jednak zaznaczona domyślnie. Na ekranie Custom Setup kliknijcie pozycję ustawiającą JAVA_HOME i wybierzcie instalację tej funkcji. To jeden klik, który zaoszczędzi Wam później szukania przyczyny błędu Mavena.

Jeśli wolicie terminal, ten sam pakiet zainstaluje menedżer winget, wbudowany w Windows 10 i 11. Identyfikator pakietu podaje strona instalacji Adoptium:

winget install EclipseAdoptium.Temurin.25.JDK

Gdy JAVA_HOME trzeba ustawić ręcznie, zróbcie to w oknie zmiennych środowiskowych:

1. Naciśnijcie klawisz Windows i wpiszcie Edytuj zmienne środowiskowe systemu.
2. Kliknijcie przycisk Zmienne środowiskowe.
3. W sekcji zmiennych systemowych kliknijcie Nowa, w polu nazwy wpiszcie JAVA_HOME, a jako wartość podajcie katalog JDK, ten, w którym leży podkatalog bin, na przykład C:\Program Files\Eclipse Adoptium\jdk-25.0.4.1-hotspot. Dokładną nazwę katalogu sprawdźcie w Eksploratorze plików.
4. Zaznaczcie zmienną Path, kliknijcie Edytuj, potem Nowy i dopiszcie %JAVA_HOME%\bin. Przesuńcie ten wpis wyżej niż stare wpisy z Javą, jeśli takie są.
5. Zamknijcie wszystkie okna terminala i otwórzcie nowe. Stare okno nie widzi zmian.

Najczęstsza pomyłka na Windows to JAVA_HOME wskazujące na podkatalog bin. Zmienna ma wskazywać katalog nadrzędny, a bin dopisujecie dopiero w PATH.

Instalacja środowiska Java na macOS

Na macOS do wyboru są dwie drogi. Pierwsza to pakiet PKG ze strony Adoptium: dwuklik, kilka razy Continue i gotowe. Według dokumentacji Adoptium pakiet instaluje JDK w katalogu /Library/Java/JavaVirtualMachines/temurin-25.jdk. Druga droga to Homebrew, wygodna, jeśli i tak go używacie:

brew install --cask temurin@25

macOS ma polecenie /usr/libexec/java_home, które zwraca ścieżkę do zainstalowanego JDK. Dzięki niemu nie wpisujecie ścieżki ręcznie. Dopiszcie dwie linie na końcu pliku ~/.zshrc (domyślna powłoka od macOS Catalina to zsh), zapiszcie plik i otwórzcie nowe okno terminala:

export JAVA_HOME=$(/usr/libexec/java_home -v 25)
export PATH="$JAVA_HOME/bin:$PATH"

Instalacja środowiska Java na Linuxie

Na Debianie i Ubuntu Adoptium utrzymuje własne repozytorium pakietów. Według strony instalacji na Linuxa najpierw dodajecie klucz i repozytorium (dokładne polecenia dla Waszej dystrybucji są na stronie Adoptium o pakietach dla Linuxa), a potem instalujecie pakiet poleceniem apt. Na Fedorze i RHEL odpowiednikiem jest repozytorium RPM opisane na tej samej stronie.

sudo apt update
sudo apt install temurin-25-jdk

Pakiety z repozytorium same rejestrują java i javac w systemie alternatyw, więc PATH zwykle nie wymaga zmian. Zostaje JAVA_HOME, którego potrzebuje Maven i wiele narzędzi CI. Poniższa linia w ~/.bashrc wylicza katalog JDK z faktycznej lokalizacji kompilatora:

export JAVA_HOME=$(dirname $(dirname $(readlink -f $(which javac))))

Linux jest tu najbardziej uprzejmy z całej trójki: zwykle robi wszystko sam i czeka tylko, aż przestaniecie mu przeszkadzać trzema różnymi JDK z trzech różnych tutoriali. Jeśli w systemie jest więcej wersji, przełączycie domyślną poleceniem sudo update-alternatives --config java.

Jak sprawdzić, czy instalacja środowiska się udała?

Instalacja środowiska jest skończona dopiero wtedy, gdy trzy proste polecenia w nowym oknie terminala zwracają to, czego się spodziewacie. Na macOS i Linuxie:

java -version
javac -version
echo $JAVA_HOME

Na Windows w PowerShell ostatnie polecenie ma postać echo $env:JAVA_HOME, a w klasycznym wierszu poleceń echo %JAVA_HOME%. Wynik z naszego komputera z Temurin 25 wyglądał tak:

openjdk version "25.0.2" 2026-01-20 LTS
OpenJDK Runtime Environment Temurin-25.0.2+10 (build 25.0.2+10-LTS)
OpenJDK 64-Bit Server VM Temurin-25.0.2+10 (build 25.0.2+10-LTS, mixed mode, sharing)
javac 25.0.2

U Was numer poprawki może być wyższy, na przykład 25.0.4.1, bo Adoptium wydaje aktualizacje co kwartał. Ważna jest pierwsza liczba i to, że java i javac pokazują tę samą wersję. Różne wersje oznaczają, że w PATH siedzi jeszcze stara Java.

Drugi test jest ciekawszy, bo to Wasz pierwszy kawałek kodu. Zapiszcie poniższy plik jako SprawdzJave.java. Program wypisuje wersję, dostawcę, katalog JDK i wartość JAVA_HOME, a na końcu sprawdza, czy to co najmniej Java 25, na której prowadzimy kurs:

public class SprawdzJave {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.println("Wersja Javy: " + System.getProperty("java.version"));
        System.out.println("Dostawca:    " + System.getProperty("java.vendor"));
        System.out.println("Katalog JDK: " + System.getProperty("java.home"));
        System.out.println("JAVA_HOME:   " + System.getenv("JAVA_HOME"));
        int wersja = Runtime.version().feature();
        if (wersja >= 25) {
            System.out.println("OK: Java " + wersja + " spełnia wymaganie kursu, czyli Javę 25.");
        } else {
            System.out.println("Za stara Java (" + wersja + "). Zainstalujcie JDK 25 LTS.");
        }
    }
}

Od Javy 11 pojedynczy plik źródłowy można uruchomić bez osobnej kompilacji, wystarczy podać nazwę pliku z rozszerzeniem: java SprawdzJave.java. Tak wygląda wynik na macOS po instalacji z pakietu PKG (numer poprawki u Was może być wyższy):

Wersja Javy: 25.0.2
Dostawca:    Eclipse Adoptium
Katalog JDK: /Library/Java/JavaVirtualMachines/temurin-25.jdk/Contents/Home
JAVA_HOME:   /Library/Java/JavaVirtualMachines/temurin-25.jdk/Contents/Home
OK: Java 25 spełnia wymaganie kursu, czyli Javę 25.

Jeśli w linii JAVA_HOME zobaczycie null, zmienna nie jest ustawiona w tym oknie terminala. Jeśli katalog JDK i JAVA_HOME wskazują różne miejsca, terminal uruchamia inną Javę niż ta, której będą używać Maven i Gradle. Oba przypadki naprawicie według sekcji o Waszym systemie.

Jakie błędy pojawiają się najczęściej?

Poniższe komunikaty to najczęstsze przeszkody przy pierwszej instalacji. Te oznaczone jako odtworzone wywołaliśmy celowo na macOS z JDK 25 i 21, pozostałe to standardowe komunikaty systemów Windows i macOS.

Ostatni błąd warto zobaczyć w całości, bo wygląda groźnie, a mówi wprost, co się stało. Skompilowaliśmy SprawdzJave.java kompilatorem z JDK 25 i uruchomiliśmy wynik na JDK 21:

Error: LinkageError occurred while loading main class SprawdzJave
	java.lang.UnsupportedClassVersionError: SprawdzJave has been compiled by a more recent version of the Java Runtime (class file version 69.0), this version of the Java Runtime only recognizes class file versions up to 65.0

Po co testerowi automatyzującemu dobrze ustawiona Java?

Bo każde narzędzie z Waszego przyszłego warsztatu pyta system o Javę po swojemu. Maven i Gradle czytają JAVA_HOME. IntelliJ IDEA pyta o katalog JDK przy tworzeniu projektu. Serwer CI, na przykład GitHub Actions z akcją setup-java, instaluje JDK w wersji, którą wpiszecie w konfiguracji. Jeśli te trzy miejsca wskazują różne wersje, test, który przechodzi u Was, wywraca się w pipeline z komunikatem z tabeli wyżej. Konfiguracja Javy to pierwszy element środowiska testowego, a nie formalność przed kursem.

Sprawdzenie, której Javy używa Maven, to jedno polecenie. Wynik z naszego komputera:

mvn -v

Apache Maven 3.9.12 (848fbb4bf2d427b72bdb2471c22fced7ebd9a7a1)
Maven home: /opt/homebrew/Cellar/maven/3.9.12/libexec
Java version: 25.0.2, vendor: Eclipse Adoptium, runtime: /Library/Java/JavaVirtualMachines/temurin-25.jdk/Contents/Home

W naszej praktyce szkoleniowej to częsty scenariusz pierwszego dnia: uczestnik ma Javę z dawnego projektu w PATH, nową w IDE i trzecią w JAVA_HOME. W Quality Island przeszkoliliśmy już ponad 2 500 specjalistów i dlatego radzimy zawsze tę samą kolejność: najpierw jedna pewna Java, potem kod. Jeśli zaczynacie programowanie od zera i wolicie przejść ten etap z trenerem, służy do tego szkolenie wprowadzenie do programowania od podstaw w Javie.

Ćwiczenie z rozwiązaniem

Zadanie: przygotujcie komputer na projekt, w którym część testów działa na Javie 21. Zainstalujcie obok JDK 25 także JDK 21 LTS, przełączcie JAVA_HOME na 21, uruchomcie SprawdzJave.java i wróćcie do 25. Na koniec skompilujcie program Javą 25 tak, żeby dało się go uruchomić na Javie 21.

Rozwiązanie na macOS. Instalacja drugiej wersji i przełączenie w bieżącym oknie terminala:

brew install --cask temurin@21
export JAVA_HOME=$(/usr/libexec/java_home -v 21)
export PATH="$JAVA_HOME/bin:$PATH"
java -version
java SprawdzJave.java

Na Windows zmieniacie wartość JAVA_HOME w oknie zmiennych środowiskowych na katalog JDK 21 i otwieracie nowy terminal. Na Linuxie wybieracie wersję poleceniem sudo update-alternatives --config java i aktualizujecie JAVA_HOME. Druga część zadania to flaga --release, która każe kompilatorowi 25 wygenerować pliki klas dla Javy 21:

javac --release 21 -d out SprawdzJave.java
java -cp out SprawdzJave

Tak skompilowana klasa uruchamia się na JDK 21 bez UnsupportedClassVersionError, co sprawdziliśmy na Temurin 21.0.12.1. Program wypisze wtedy „Za stara Java (21)”, bo kurs wymaga Javy 25, i tak ma być: ćwiczenie pokazuje pracę z dwiema wersjami, a nie zmianę wersji kursu. Ta sama flaga w Mavenie nazywa się maven.compiler.release i pokażemy ją w następnej lekcji.

Gdzie jesteście w kursie?

Instalacja środowiska Java to druga z 18 lekcji kursu. Pełną listę lekcji macie w lekcji wprowadzającej do języka Java, a pierwsze osiem wygląda tak:

Jeśli zastanawiacie się, czy Java w ogóle przyda się na rynku pracy testera, zajrzyjcie na QA Board, platformę profili kompetencyjnych QA, gdzie widać, jakich umiejętności szukają firmy. A gdy środowisko już działa, kolejnym krokiem jest automatyzacja: szkolenie z automatyzacji testów w Selenium WebDriver i automatyzacja testów z Playwright w Javie startują dokładnie od takiej konfiguracji, jaką macie teraz.

Powiązane na blogu Quality Island

• Java dla testerów automatyzujących: plan nauki
• IntelliJ IDEA pierwszy projekt: Maven, JDK 25 i JUnit
• Java pierwszy program: main, javac i nowa składnia Javy 25
• Książki do nauki Javy: 10 tytułów dla testera
• Selektory w Selenium: lokalizowanie elementów

Pełna lista źródeł

• OpenJDK, JDK Project, lista wydań, 2026. Daty premier: Java 25 16.09.2025, Java 26 17.03.2026, Java 27 15.09.2026.
• OpenJDK, JDK 27, 2026. Status GA z 15 września 2026 i lista funkcji wydania.
• Oracle, Oracle Java SE Support Roadmap, 2026. Wersje LTS i daty wsparcia Premier: 21 do 09.2028, 25 do 09.2030, plan Java 29 LTS na 09.2027.
• Adoptium, Temurin support, 2026. Najnowsze wydania i minimalne daty wsparcia Temurin 21, 25, 26 i 27.
• Adoptium, Windows MSI installer packages, 2026. Domyślny katalog instalacji, funkcje PATH i JAVA_HOME w instalatorze.
• Adoptium, macOS PKG installer packages, 2026. Katalog instalacji /Library/Java/JavaVirtualMachines.
• Adoptium, Linux (RPM/DEB/APK) installer packages, 2026. Repozytorium i pakiet temurin-25-jdk.
• Homebrew, temurin@25, 2026. Pakiet cask Temurin 25 dla macOS.
• JetBrains, IntelliJ IDEA: Install IntelliJ IDEA, System requirements, 2026. Wymagania sprzętowe IDE i informacja o wbudowanym JetBrains Runtime.
• Oracle, The Java Virtual Machine Specification, Java SE 25 Edition, rozdział 4 The class File Format, 2025. Zakres głównych numerów wersji pliku klasy od 45 do 69.
• OpenJDK, JEP 330: Launch Single-File Source-Code Programs, 2018. Uruchamianie pojedynczego pliku .java bez osobnej kompilacji od Javy 11.