Art. 4 AI Act po Digital Omnibus: kompetencje w zakresie AI w zespole IT i QA, checklista i rejestr szkoleń

Art. 4 AI Act obowiązuje od 2 lutego 2025 roku i dotyczy także Waszej firmy, jeśli testerzy, programiści albo analitycy używają w pracy czatu z modelem językowym czy asystenta w edytorze kodu. Wasze zespoły pracują z AI od dawna, tylko nikt nie dał Wam instrukcji, co z tym zrobić na papierze. W lipcu 2026 roku Digital Omnibus złagodził brzmienie przepisu, więc spora część porad sprzed roku zdążyła się zestarzeć. W tym artykule dostajecie to, czego potrzebuje zapracowany decydent: co dziś faktycznie mówi przepis, gotową checklistę dokumentowania oraz wzór rejestru szkoleń do skopiowania w godzinę. Bez straszenia i bez certyfikatów, których nikt od Was nie wymaga.

Art. 4 AI Act po Digital Omnibus: co dziś mówi przepis

Kompetencje w zakresie AI to umiejętności, wiedza i rozumienie, które pozwalają świadomie używać systemów AI oraz znać ich możliwości, ryzyka i możliwe szkody. Tyle definicja, więcej nie potrzebujecie. Przepis nie nakazuje żadnego konkretnego szkolenia, ale działania rozwijające te kompetencje trzeba umieć pokazać: takim działaniem jest na przykład udział ról pracujących z AI w testach w programie Akademia AI w testach i jakości oprogramowania albo, dla pojedynczej osoby, kurs online AI w testowaniu oprogramowania. Oba wpisujecie do rejestru jako działanie z dowodem, o którym za chwilę.

Historia przepisu mieści się w trzech datach. Art. 4 rozporządzenia (UE) 2024/1689 (AI Act) stosuje się od 2 lutego 2025 roku i w pierwotnym brzmieniu kazał zapewnić, w możliwie największym stopniu, wystarczający poziom kompetencji w zakresie AI personelu. Rozporządzenie zmieniające (UE) 2026/1744, czyli Digital Omnibus dotyczący AI, opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 24 lipca 2026 i obowiązujące od 27 lipca 2026, nadało przepisowi nowe brzmienie: podejmujecie środki wspierające rozwój kompetencji w zakresie AI personelu i innych osób, które w Waszym imieniu zajmują się działaniem i wykorzystaniem systemów AI, a przepis wprost zastrzega, że nie wymaga gwarantowania określonego poziomu u żadnej osoby. Smaczek z negocjacji: we wniosku z listopada 2025 Komisja proponowała przenieść ten obowiązek na państwa członkowskie, ale w przyjętym tekście został przy firmach, tylko w łagodniejszej formie.

Kogo to obejmuje? Nie tylko etat: także wykonawców, usługodawców i osoby z body leasingu, bo liczy się każdy, kto działa w Waszym imieniu. Firma, której testerzy i programiści używają czatu z modelem albo asystenta w edytorze kodu, jest podmiotem stosującym w rozumieniu art. 3 pkt 4, więc przepis jej dotyczy. Komisja Europejska podaje w 2026 roku bardzo życiowy przykład: firma, której pracownicy używają ChatGPT do tekstów reklamowych albo tłumaczeń, powinna poinformować ich o konkretnych ryzykach, choćby o halucynacjach.

Od 2 sierpnia 2026 przepis egzekwują krajowe organy nadzoru rynku, nie Urząd ds. AI, a egzekwowanie ma być proporcjonalne, z uwzględnieniem charakteru, wagi i winy. W Polsce organem nadzoru ma być Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), przewidziana w ustawie o systemach sztucznej inteligencji, którą Prezydent podpisał w lipcu 2026 roku. Wniosek dla Was: z obowiązku rezultatu zrobił się obowiązek starań, a starania najłatwiej pokazać na papierze. Zastrzeżenie: ten artykuł opisuje przepis z perspektywy zespołów IT i QA i nie jest poradą prawną.

Checklista dokumentowania kompetencji AI w zespole IT i QA

Komisja Europejska w dokumencie AI Literacy: Questions and Answers, zaktualizowanym 20 października 2026, wymienia cztery rzeczy, które warto uwzględnić: ogólne rozumienie AI w organizacji, rolę firmy wobec AI, ryzyka oraz działania dopasowane do personelu i kontekstu użycia. Poniższa checklista zamienia te cztery punkty na pola do wypełnienia.

Po co osobny punkt o dacie przeglądu? Narzędzia AI zmieniają się co kwartał, a rejestr sprzed roku opisuje zespół, którego już nie ma. Rejestr bez daty przeglądu przypomina listę zakupów sprzed roku: wszystko się zgadza, tylko lodówka jest już inna. U naszych klientów najczęstszy obraz wygląda tak: licencje na trzy narzędzia AI już są, a zapisanych zasad, czego nie wklejać do modelu, zero. Ta checklista domyka dokładnie tę dziurę.

Wzór rejestru szkoleń AI do skopiowania

Poniższy wzór możecie skopiować jeden do jednego i wypełnić swoimi rolami w jedno popołudnie.

Rekruter ma krótszy przegląd (6 miesięcy), bo AI w rekrutacji to obszar wyższego ryzyka.

Rejestr prowadźcie per rola, a osoby przypisujcie do roli. Nazwiska trzymajcie w arkuszu wewnętrznym, nie w dokumentach wysyłanych na zewnątrz: audytor Waszego klienta chce zobaczyć system, nie dane osobowe. Poniżej nagłówek CSV do wklejenia do arkusza: separator to średnik, bo polski Excel tak otwiera CSV, a polskie znaki pominęliśmy celowo, żeby import nie zamienił ich w krzaczki.

rola;osoby;narzedzia_ai;rola_firmy;poziom;dzialanie;ryzyka_omowione;dowod;data_dzialania;data_przegladu;wlasciciel_rejestru
Tester manualny;4;czat z modelem, generator przypadkow testowych;podmiot stosujacy;praktyczny;szkolenie AI w testowaniu 1 dzien;halucynacje, dane osobowe w prompcie;lista obecnosci, protokol odbioru;2026-11-17;2027-11-17;Head of QA
Programista testow;3;asystent w edytorze kodu;podmiot stosujacy;praktyczny;kurs online AI w testowaniu;test sprawdza kod zamiast wymagania;potwierdzenie ukonczenia;2026-11-24;2027-11-24;Head of QA

Co jest dowodem? Lista obecności, zaświadczenie organizatora, protokół odbioru szkolenia z tematem i liczbą godzin, zapis wewnętrznych warsztatów albo podpisane potwierdzenie zapoznania się z polityką użycia AI. Mail z dopiskiem obejrzyjcie ten film dowodem nie jest, bo niczego nie dokumentuje poza dobrymi chęciami. Po szkoleniach zamkniętych dla firm z naszej oferty AI wystawiamy listę obecności i protokół odbioru z tematem i liczbą godzin, czyli dokładnie to, co wpisuje się w kolumnę dowód.

Jaki poziom kompetencji dla jakiej roli w zespole

Przepis nie podaje żadnych poziomów. Każe dopasować działania do wiedzy technicznej, doświadczenia, wykształcenia i kontekstu użycia, więc poziomy definiujecie sami, według ryzyka roli. Trzy w zupełności wystarczą: podstawowy, praktyczny i pogłębiony. Przy okazji: osoby z wykształceniem w obszarze AI zwykle uważa się za kompetentne, ale i tak sprawdźcie, czy znają Wasze konkretne systemy i ryzyka.

Na osobną uwagę zasługują działy kadr. Jeśli Wasz HR używa AI do selekcji kandydatów, to osobny, wyższy poziom ryzyka, dlatego w tabeli wskazaliśmy szkolenie AI Act w HR i rekrutacji. Osobie, która ma ułożyć temat dla całej organizacji, przyda się z kolei przegląd AI Act w praktyce: obowiązki organizacji korzystających z AI.

Dlaczego to nie formalność: luka kompetencji AI w liczbach

Według World Quality Report 2025 od Capgemini, Sogeti i OpenText (ponad 2 000 osób z kadry kierowniczej, 22 kraje, 10 sektorów) 89% organizacji pilotuje albo wdraża generatywną AI w inżynierii jakości, ale tylko 15% ma wdrożenie w skali całej organizacji. Ten sam World Quality Report 2025 wskazuje brak kompetencji z AI i uczenia maszynowego jako barierę w 50% organizacji, bez zmiany wobec 2024 roku, a ryzyko prywatności danych w 67%. Wniosek dla Was jest prosty: narzędzia weszły do zespołów szybciej niż umiejętności i ta luka sama się nie zamknie.

Po stronie programistów jest podobnie. W Stack Overflow Developer Survey 2025 84% badanych używa narzędzi AI w pracy nad kodem albo planuje ich używać (rok wcześniej 76%), a 50,6% zawodowych programistów korzysta z nich codziennie. Zaufanie to jednak inna bajka: według Stack Overflow Developer Survey 2025 trafności odpowiedzi AI ufa 32,7%, a nie ufa 45,7%. W tym samym Stack Overflow Developer Survey 2025 aż 66% wskazuje rozwiązania prawie dobre, ale nie do końca jako największą frustrację, 45,2% mówi, że debugowanie kodu wygenerowanego przez AI zajmuje więcej czasu, a 28,2% przyznaje, że zasady IT albo bezpieczeństwa w ich firmie nie pozwalają używać agentów AI. Codzienne użycie plus brak zaufania to dokładnie ta luka, którą zamyka się nauką weryfikacji wyników, nie zakazem. Jak ją ułożyć w testach, pokazujemy w artykule z szablonem promptu i tabelą, co zlecać modelowi, a o agentach, które same uruchamiają testy, piszemy osobno, bo tam nadzór człowieka to osobna dyscyplina.

Według Eurostatu za 2025 rok technologii AI używało 19,95% przedsiębiorstw w UE, wśród dużych przedsiębiorstw 55,03%, a w sektorze informacji i komunikacji 62,52%. Polska z wynikiem 8,36% jest według Eurostatu za 2025 rok blisko końca stawki, obok Bułgarii z 8,55%, przy Danii z 42,03% na czele i Rumunii z 5,21% na końcu. Wniosek dla Was: na polskim rynku udokumentowane kompetencje AI w zespole to wciąż wyróżnik, nie standard.

Widzimy w zespołach, które szkolimy, jeszcze jeden powtarzalny wzorzec: najlepiej przygotowaną osobą jest ta, która nauczyła się sama, a jej wiedza nie jest nigdzie spisana i wychodzi z firmy razem z nią. Tomasz Stelmach, CEO Quality Island, który w Quality Island przeprowadził ponad 40 wdrożeń AI w procesach testów i jakości oprogramowania, ujmuje to tak:

„Kompetencji w AI nie widać w certyfikacie. Widać je wtedy, gdy tester wie, czego nie wkleić do modelu i kiedy jego odpowiedź odrzucić.”

Czego przepis nie wymaga i gdzie zaczynają się inne obowiązki

Zacznijmy od mitów. Certyfikat nie jest potrzebny: Komisja Europejska pisze to w 2026 roku wprost i zamiast niego podpowiada wewnętrzny rejestr szkoleń i innych działań. Nie musicie powoływać specjalisty ds. AI ani rady ds. AI, bo przepis nie wymaga żadnej struktury. Nie musicie gwarantować poziomu kompetencji u żadnej osoby. A skopiowanie cudzej praktyki z repozytorium Komisji, które według Komisji Europejskiej w 2026 roku zawiera ponad 40 inicjatyw firm i sektora publicznego, nie daje automatycznie domniemania zgodności. Działy szkoleń, z którymi pracujemy, regularnie pytają o certyfikat AI Act: przepis takiego dokumentu nie przewiduje, więc w budżecie szukajcie dowodu działania, a nie papieru z pieczątką.

Powiedzmy to też uczciwie o szkoleniach, również naszych: szkolenie pomaga udokumentować działania i rozwój kompetencji w zakresie AI, ale nie potwierdza zgodności organizacji z rozporządzeniem. Według Komisji Europejskiej AI Act nie tworzy w tym zakresie przestępstw ani prawa do odszkodowania, a egzekwowanie ma być proporcjonalne. Komisja Europejska zaznacza przy tym w 2026 roku, że zdarzenie związane z niewystarczającym przeszkoleniem zwiększa prawdopodobieństwo działań organu, więc aktualny rejestr to po prostu tani sposób na porządek.

Granica przebiega przy systemach wysokiego ryzyka: tam podmiot stosujący powierza nadzór ludzki osobom, które mają niezbędne kompetencje, przeszkolenie i uprawnienia (art. 26 ust. 2 rozporządzenia 2024/1689), i ten obowiązek po Digital Omnibus zostaje bez zmian. Jeśli to Wasz przypadek, przeczytajcie nasz tekst o testowaniu systemów wysokiego ryzyka pod AI Act.

Rejestr potrzebuje jeszcze jednego dokumentu, do którego odsyła: polityki użycia AI w zespole. Trzy pytania wystarczą na start: jakie narzędzia są dopuszczone, jakich danych nie wklejamy, kto przegląda wynik. Przy układaniu listy dopuszczonych narzędzi pomogą Wam dwa teksty z naszego portalu Strefa QA: siedem pytań przed zakupem narzędzia AI do testów oraz zestawienie, co w AI dla QA już działa, a co jeszcze nie.

Plan na listopad i grudzień: od rejestru do budżetu

Po pierwsze: w tym tygodniu skopiujcie rejestr z tego artykułu i wpiszcie role, nie nazwiska. Po drugie: do końca listopada przypiszcie każdej roli jedno działanie i jeden dowód. Po trzecie: w grudniu ustalcie datę przeglądu na 2027 rok i wyznaczcie właściciela rejestru. Całość to kilka godzin pracy, a nie projekt na kwartał.

Jest też argument czysto księgowy: faktura wystawiona w 2026 roku rozlicza tegoroczny budżet szkoleniowy. Jeśli szukacie działania dla ról pracujących z AI w testach, Akademia AI w QA startuje 11 stycznia 2027: wspólne fundamenty i trzy ścieżki według roli, sesje na żywo w poniedziałki o 17:30 (każda nagrywana), orientacyjnie około 15 godzin tygodniowo razem z sesją, a do zadań wystarczą darmowe wersje narzędzi AI. Program w całości nagrywa Tomasz Stelmach, a za Quality Island stoi ponad 2 500 przeszkolonych specjalistów i ocena 5.0 z ponad 80 opinii Google. W przedsprzedaży do 30 listopada 2026 cena to 1 350 zł netto zamiast 1 750 zł netto, a zamówienie złożone do 30 listopada zachowuje cenę przedsprzedaży także przy płatności w grudniu. Zanim zatwierdzicie budżet, zajrzyjcie do naszego zestawienia dofinansowań i rabatów, a mniejsze firmy mają dodatkowe wsparcie unijne: Komisja Europejska wskazuje w 2026 roku ponad 200 europejskich hubów innowacji cyfrowych, z których 9 na 10 oferuje usługi AI, w tym szkolenia, oraz działającą od 1 maja 2026 Akademię Umiejętności AI.

Powiązane na blogu Quality Island

• AI w testowaniu oprogramowania: szablon promptu, tabela decyzyjna i liczby z badań
• AI Act: testowanie systemów wysokiego ryzyka, test stronniczości i terminy 2027
• Agentic testing: czy Wasza praca właśnie się zmienia, czy znika
• Testowanie systemów AI: jak zapewnić jakość w erze sztucznej inteligencji

Pełna lista źródeł

• Unia Europejska, EUR-Lex, rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), 2024, eur-lex.europa.eu. Stąd art. 4, art. 26 ust. 2 i definicja podmiotu stosującego.
• Unia Europejska, EUR-Lex, rozporządzenie (UE) 2026/1744 (Digital Omnibus dotyczący AI), 2026, eur-lex.europa.eu. Stąd nowe brzmienie art. 4 oraz daty publikacji 24.07.2026 i wejścia w życie 27.07.2026.
• Komisja Europejska, AI Literacy: Questions and Answers, 2026 (aktualizacja 20.10.2026), digital-strategy.ec.europa.eu. Stąd zakres osób, cztery elementy działań, brak wymogu certyfikatu, rejestr wewnętrzny i nadzór od 2.08.2026.
• Eurostat, Use of artificial intelligence in enterprises, dane za 2025, ec.europa.eu. Stąd 19,95% firm w UE z AI, 8,36% w Polsce i powody rezygnacji z AI.
• Capgemini, Sogeti i OpenText, World Quality Report 2025, 17. edycja, 2025, capgemini.com. Stąd 89% i 15% oraz bariery: 50% brak kompetencji, 67% prywatność danych.
• Stack Overflow, Developer Survey 2025, sekcja AI, 2025, survey.stackoverflow.co. Stąd 84% używających, 45,7% nieufających i 66% frustracji odpowiedziami prawie dobrymi.
• Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, gov.pl, Ustawa o systemach AI, 2026, samorzad.gov.pl. Stąd informacja o KRiBSI jako organie nadzoru.