13. Tablice w Javie: stały rozmiar, Arrays.copyOf i ArrayList

Tablice w Javie to obiekty przechowujące stałą liczbę wartości jednego typu, do których sięgacie po indeksie liczonym od zera. Rozmiar tablicy ustala się przy jej tworzeniu i potem nie da się go zmienić: żeby „dodać element”, tworzycie nową, dłuższą tablicę albo używacie listy ArrayList. To trzynasta lekcja kursu Javy dla testerów. Pokazujemy deklarację, wartości domyślne, Arrays.copyOf, ArrayList i typowe błędy, a każdy przykład skompilowaliśmy i uruchomiliśmy w Javie 25.

Poprzednia wersja tej lekcji twierdziła, że do tablicy wystarczy dodać nowy element. To nieprawda i właśnie od tego miejsca zaczniemy, bo z tym nieporozumieniem przychodzi do nas wielu kursantów. Jeśli nie macie jeszcze środowiska, zacznijcie od lekcji wprowadzenie do języka Java, a typy proste, z których budujemy tablice, omawia lekcja typy danych w Javie.

Czym są tablice w Javie?

Tablica to kontener na wiele wartości tego samego typu pod jedną nazwą. Zamiast pięciu zmiennych kod1 do kod5 macie jedną zmienną kody i sięgacie po element numerem: kody[0] to pierwszy, kody[4] piąty. Według specyfikacji języka Java SE 25, rozdział 10, tablice są w Javie obiektami, a liczbę elementów podaje pole length, pisane bez nawiasów, w odróżnieniu od metody length() w klasie String.

Elementami tablicy mogą być typy proste, jak int czy boolean, albo referencje do obiektów, jak String czy WebElement. Tablica utworzona z podanym rozmiarem, bez wartości, nie jest pusta w sensie „bez niczego”: specyfikacja Javy SE 25 w rozdziale 15.10.2 mówi, że każdy element dostaje wartość domyślną swojego typu.

Jak zadeklarować i zainicjalizować tablicę w Javie?

Są dwa sposoby. Pierwszy: podajecie rozmiar, a elementy dostają wartości domyślne, które potem nadpisujecie. Drugi: podajecie od razu wartości w klamrach, a rozmiar wynika z ich liczby. Nawiasy kwadratowe piszcie przy typie, String[] srodowiska. Zapis String srodowiska[] też się skompiluje, bo Java odziedziczyła go po języku C, ale w kodzie testów trzymajcie się pierwszego, bo od razu widać, że typem zmiennej jest tablica.

TabliceDeklaracja.java, Java 25

import java.util.Arrays;

public class TabliceDeklaracja {

    public static void main(String[] args) {
        // Sposób 1: rozmiar podany przy tworzeniu, elementy dostają wartości domyślne
        int[] kodyOdpowiedzi = new int[3];
        String[] przegladarki = new String[2];
        boolean[] wyniki = new boolean[2];
        System.out.println(Arrays.toString(kodyOdpowiedzi)); // [0, 0, 0]
        System.out.println(Arrays.toString(przegladarki));   // [null, null]
        System.out.println(Arrays.toString(wyniki));         // [false, false]

        // Sposób 2: inicjalizator, rozmiar wynika z liczby elementów
        String[] srodowiska = {"dev", "staging", "preprod"};

        // Indeksy liczymy od zera, ostatni element ma indeks length - 1
        kodyOdpowiedzi[0] = 200;
        kodyOdpowiedzi[2] = 404;
        System.out.println(Arrays.toString(kodyOdpowiedzi)); // [200, 0, 404]
        System.out.println(srodowiska[0] + ", " + srodowiska[srodowiska.length - 1]);
        System.out.println("Liczba środowisk: " + srodowiska.length); // length to pole, bez nawiasów

        // Pętla for-each: najprostszy sposób, żeby przejść po wszystkich elementach
        for (String env : srodowiska) {
            System.out.println("Uruchamiam testy na: " + env);
        }
    }
}

Wynik uruchomienia

[0, 0, 0]
[null, null]
[false, false]
[200, 0, 404]
dev, preprod
Liczba środowisk: 3
Uruchamiam testy na: dev
Uruchamiam testy na: staging
Uruchamiam testy na: preprod

Rozmiar podajecie wyrażeniem typu int. Wartości typu byte, short i char też przejdą, bo Java sama zamieni je na int, ale zmienna typu long da błąd kompilacji „possible lossy conversion from long to int”. Rozmiar ujemny skompiluje się, jeśli jest w zmiennej, ale w czasie działania programu skończy się wyjątkiem NegativeArraySizeException. Pętlę for-each, której używamy do przejścia po elementach, szczegółowo omawia lekcja pętle w Javie.

Czy do tablicy w Javie można dodać kolejny element?

Nie. Specyfikacja Javy SE 25, rozdział 10, mówi wprost: gdy obiekt tablicy zostanie utworzony, jego długość nigdy się nie zmienia. Samouczek Oracle dodaje, że długość tablicy ustala się przy tworzeniu i potem jest stała. Próba zapisu pod indeks równy długości tablicy kończy się wyjątkiem ArrayIndexOutOfBoundsException. Macie dwie poprawne drogi: utworzyć nową, dłuższą tablicę i skopiować do niej elementy metodą Arrays.copyOf albo od początku użyć listy ArrayList, która powiększa się sama.

StalyRozmiar.java, Java 25

import java.util.ArrayList;
import java.util.Arrays;
import java.util.List;

public class StalyRozmiar {

    public static void main(String[] args) {
        String[] przegladarki = {"chrome", "firefox"};

        // Nie da się dopisać trzeciego elementu: indeks 2 nie istnieje
        try {
            przegladarki[2] = "edge";
        } catch (ArrayIndexOutOfBoundsException e) {
            System.out.println("Błąd: " + e.getMessage());
        }

        // Arrays.copyOf tworzy NOWĄ, dłuższą tablicę i kopiuje do niej elementy
        String[] wiecej = Arrays.copyOf(przegladarki, przegladarki.length + 1);
        wiecej[wiecej.length - 1] = "edge";
        System.out.println(Arrays.toString(przegladarki)); // [chrome, firefox], stara bez zmian
        System.out.println(Arrays.toString(wiecej));       // [chrome, firefox, edge]

        // ArrayList sama zarządza rozmiarem: add dopisuje, remove usuwa
        List<String> lista = new ArrayList<>(List.of("chrome", "firefox"));
        lista.add("edge");
        lista.remove("firefox");
        System.out.println(lista + ", rozmiar: " + lista.size()); // [chrome, edge], rozmiar: 2

        // Pułapka: Arrays.asList zwraca listę o stałym rozmiarze, opartą na tablicy
        List<String> zTablicy = Arrays.asList(przegladarki);
        try {
            zTablicy.add("safari");
        } catch (UnsupportedOperationException e) {
            System.out.println("Arrays.asList nie przyjmie nowego elementu: UnsupportedOperationException");
        }
    }
}

Wynik uruchomienia

Błąd: Index 2 out of bounds for length 2
[chrome, firefox]
[chrome, firefox, edge]
[chrome, edge], rozmiar: 2
Arrays.asList nie przyjmie nowego elementu: UnsupportedOperationException

Zwróćcie uwagę na drugą linię wyniku: Arrays.copyOf nie zmieniło starej tablicy. Według dokumentacji Java SE 25 metoda kopiuje tablicę, ucinając ją albo dopełniając wartościami domyślnymi do nowej długości, i zwraca nowy obiekt. Jeśli chcecie dalej pracować na dłuższej wersji, przypiszcie wynik do zmiennej, na przykład przegladarki = Arrays.copyOf(przegladarki, 3);.

A jak ArrayList radzi sobie z rozmiarem, skoro sama w środku trzyma tablicę? Robi dokładnie to, co my ręcznie: gdy miejsce się kończy, tworzy większą tablicę i kopiuje elementy. W kodzie źródłowym OpenJDK 25 domyślna pojemność to 10 elementów, a przy powiększaniu nowa tablica jest zwykle o połowę większa od poprzedniej. To szczegół implementacji, nie gwarancja specyfikacji, ale dobrze tłumaczy, dlaczego dopisywanie do listy jest wygodne i zwykle szybkie.

Kiedy wybrać tablicę, a kiedy ArrayList?

W codziennym kodzie testów częściej sięgniecie po listę, bo dane testowe rzadko mają z góry znaną liczbę. Tablica ma jednak swoje miejsce: parametr main(String[] args), metody ze zmienną liczbą argumentów, które wewnątrz są tablicą, i dane o stałym rozmiarze, jak zestaw przeglądarek w konfiguracji.

W Selenium spotkacie listy na każdym kroku, bo driver.findElements(...) zwraca List<WebElement>, a nie tablicę. Przykład znajdziecie w lekcji selektory proste w Selenium.

Jakie błędy przy tablicach popełniają początkujący?

Z naszego doświadczenia ze szkoleń z podstaw Javy cztery błędy przy tablicach wracają w każdej grupie. Każdy da się wychwycić w kilka sekund, jeśli wiecie, czego szukać.

Wypisz.java, Java 25

import java.util.Arrays;

public class Wypisz {
    public static void main(String[] args) {
        int[] kody = {200, 404};
        System.out.println(kody);                  // np. [I@2b2fa4f7: typ i skrót hashCode zamiast zawartości
        System.out.println(Arrays.toString(kody)); // [200, 404]
    }
}

Tablica w Javie jest jak sala szkoleniowa z ponumerowanymi krzesłami: można przesadzać ludzi, ale dostawienie trzynastego krzesła do sali na dwanaście wymaga innej sali. Tak samo z indeksami: liczymy od zera, więc w sali na 12 miejsc ostatnie krzesło ma numer 11.

Jak używać tablic w testach automatycznych?

W testach tablice najczęściej trzymają dane do przypadków testowych. Tablica dwuwymiarowa, czyli tablica tablic, to prosta tabela: każdy wiersz to jeden przypadek, każda kolumna jedna dana wejściowa albo oczekiwany wynik. Taką tabelę przekażecie później do testów parametryzowanych, a metoda przyjmująca tablicę pozwala policzyć wyniki bez powtarzania pętli w każdym teście.

DaneTestowe.java, Java 25

import java.util.Arrays;

public class DaneTestowe {

    // Metoda przyjmuje tablicę i zwraca liczbę niepoprawnych kodów
    static int policzBledy(int[] kody) {
        int bledy = 0;
        for (int kod : kody) {
            if (kod >= 400) {
                bledy++;
            }
        }
        return bledy;
    }

    public static void main(String[] args) {
        // Tablica dwuwymiarowa: każdy wiersz to zestaw danych do jednego przypadku testowego
        String[][] logowania = {
            {"anna@example.com", "Haslo123!", "Zalogowano"},
            {"anna@example.com", "zle", "Nieprawidłowe hasło"},
            {"", "Haslo123!", "Podaj login"}
        };
        for (String[] przypadek : logowania) {
            System.out.println("login=" + przypadek[0] + " hasło=" + przypadek[1] + " oczekiwane=" + przypadek[2]);
        }
        System.out.println("Przypadków: " + logowania.length + ", kolumn: " + logowania[0].length);

        int[] kody = {200, 201, 404, 500, 302};
        System.out.println("Błędnych odpowiedzi: " + policzBledy(kody));

        // Porównanie tablic: == porównuje referencje, Arrays.equals zawartość
        int[] oczekiwane = {200, 201};
        int[] otrzymane = {200, 201};
        System.out.println((oczekiwane == otrzymane) + " " + Arrays.equals(oczekiwane, otrzymane)); // false true

        // Sortowanie i wypisanie bez pętli
        Arrays.sort(kody);
        System.out.println(Arrays.toString(kody)); // [200, 201, 302, 404, 500]
    }
}

Wynik uruchomienia

login=anna@example.com hasło=Haslo123! oczekiwane=Zalogowano
login=anna@example.com hasło=zle oczekiwane=Nieprawidłowe hasło
login= hasło=Haslo123! oczekiwane=Podaj login
Przypadków: 3, kolumn: 3
Błędnych odpowiedzi: 2
false true
[200, 201, 302, 404, 500]

Elementy tablicy często przetwarza się w pętli razem z instrukcją wyboru, na przykład gdy każdy element to nazwa środowiska albo przeglądarki. Nowoczesną składnię ze strzałką i switch expression z Javy 14 oraz 21 opisujemy w lekcji instrukcja switch w Javie. Jak wynieść powtarzaną pętlę do osobnej metody, jak policzBledy wyżej, pokazuje lekcja metody w Javie.

Zadania z tablic i list to stały punkt rozmów rekrutacyjnych na juniora w automatyzacji testów. Jeśli szukacie pracy w QA, na QA Board możecie pokazać firmom, co już umiecie. A jeśli chcecie przerobić tablice, kolekcje i pętle z trenerem, służy do tego szkolenie wprowadzenie do programowania od podstaw w Javie, dla osób piszących już proste programy programowanie w Javie dla testerów oprogramowania, a jako kolejny krok automatyzacja testów z Selenium WebDriver. W Quality Island przeszkoliliśmy już ponad 2 500 specjalistów, a zespół napisał ponad 450 000 testów automatycznych, w których listy danych testowych pojawiają się częściej niż jakakolwiek inna struktura.

Powiązane na blogu Quality Island

• Pętle w Javie: for, while, do while i for-each z przykładami dla testerów
• 11. Instrukcja switch w Javie: klasyczna składnia, strzałka i switch expression
• 16. Metody w Javie
• 14. Programowanie obiektowe: klasy i obiekty
• Java dla testerów automatyzujących: jak zacząć naukę

Pełna lista źródeł

• Oracle, The Java Language Specification, Java SE 25 Edition, rozdział 10 Arrays, 2025. Stała długość tablicy, wartości domyślne, indeksowanie typem int, ArrayIndexOutOfBoundsException.
• Oracle, The Java Tutorials: Arrays, 2024. Długość ustalana przy tworzeniu i potem stała.
• Oracle, Java SE 25 API: klasa Arrays, 2025. copyOf, asList (lista o stałym rozmiarze), toString, equals, sort.
• Oracle, Java SE 25 API: klasa ArrayList i interfejs List, 2025.
• OpenJDK, kod źródłowy ArrayList.java w jdk25u, 2026. DEFAULT_CAPACITY = 10 i przyrost o połowę.
• OpenJDK, JDK 25, strona projektu, 2025.
• Quality Island, dane własne 2026: ponad 2 500 przeszkolonych specjalistów i ponad 450 000 testów automatycznych; kod lekcji skompilowany javac 25 z opcją --release 25 -Xlint:all 11.10.2026.

Autor lekcji: Tomasz Stelmach.