Testowanie bezpieczeństwa to sprawdzanie, czy aplikacja, API i proces jej wytwarzania są odporne na nadużycia: przejęcie konta, dostęp do cudzych danych, wyciek sekretów, podatną bibliotekę. Automatyczne testy bezpieczeństwa wyłapują znane wzorce przy każdej zmianie w kodzie, a testy manualne łapią to, czego żaden skaner nie rozumie, czyli logikę biznesową i uprawnienia. Dopiero razem dają realną kontrolę ryzyka, i właśnie o tym podziale pracy jest ten tekst.
Pokazujemy konkret: co oddać skanerom SAST, DAST, SCA i IAST, a co musi zrobić człowiek, jak zbudować ciągłe testowanie bezpieczeństwa w CI/CD z OWASP ZAP, Trivy i gitleaks, jak czytać wyniki i liczyć fałszywe alarmy, co w testach bezpieczeństwa systemów informatycznych zmieniają NIS2 i ustawa o KSC, oraz kiedy zamiast skanera potrzebny jest pentest. Opieramy się na OWASP Top 10:2025, OWASP API Security Top 10 2023, OWASP ASVS 5.0 i NIST SP 800-115.
Spis treści
- Czym jest testowanie bezpieczeństwa i co w nim robi tester?
- Dlaczego test funkcjonalny przepuszcza dziury bezpieczeństwa?
- Co automatyzować, a co musi zrobić człowiek?
- Automatyczne testy bezpieczeństwa: które narzędzie do czego?
- Jak wygląda ciągłe testowanie bezpieczeństwa w CI/CD?
- Jak czytać wyniki skanów i jak mierzyć fałszywe alarmy?
- Testy bezpieczeństwa systemów informatycznych w organizacji: co zmieniają NIS2 i KSC?
- Jak testować API według OWASP API Security Top 10 2023?
- Jak napisać test regresji uprawnień do API?
- Kiedy zlecić pentest na zewnątrz?
Czym jest testowanie bezpieczeństwa i co w nim robi tester?
Testowanie bezpieczeństwa obejmuje przegląd wymagań pod kątem ryzyka, testy uwierzytelniania i uprawnień, walidacji danych, sesji, konfiguracji, zależności i sekretów, aż po kontrolowaną symulację ataku, czyli test penetracyjny, najwęższą część układanki. Rodzaje pentestów, etapy i sposób zlecenia opisujemy osobno w przewodniku testy bezpieczeństwa i testy penetracyjne.
Tester nie musi być pentesterem, żeby znaleźć poważną lukę. Musi wiedzieć, czego szukać: czy użytkownik bez uprawnień dostaje odmowę, czy stary token działa po wylogowaniu, czy zmiana identyfikatora w adresie nie otwiera cudzych danych. Z naszego doświadczenia z ponad 70 projektów testów bezpieczeństwa dla organizacji państwowych i firm prywatnych wynika, że błędy w modelu uprawnień najczęściej zauważają testerzy manualni znający proces biznesowy, bo wiedzą, kto powinien widzieć jaką fakturę. Ścieżkę rozwoju w tym kierunku pokazujemy w tekście jak tester może wejść do cybersecurity.
Dlaczego test funkcjonalny przepuszcza dziury bezpieczeństwa?
Bo sprawdza, czy uprawniony użytkownik może coś zrobić, a nie czy nieuprawniony nie może. Klientka otwiera fakturę pod adresem /api/invoices/1001 i dostaje 200 OK, test funkcjonalny jest zielony. Problem zaczyna się, gdy inny klient wpisze ten sam adres i też dostanie 200 OK z cudzą fakturą. Funkcja działa, kontrola dostępu nie istnieje.
To nie jest egzotyka. OWASP Top 10:2025, zbudowany na danych z ponad 2,8 mln aplikacji, utrzymał Broken Access Control na pierwszym miejscu: według OWASP średnio 3,73% testowanych aplikacji miało co najmniej jedną z 40 słabości CWE z tej kategorii. W OWASP Top 10 2021 ta kategoria też była pierwsza, ze średnim odsetkiem wystąpień 3,81%. Skalę skutków pokazuje Verizon DBIR 2026: według raportu 31% naruszeń zaczyna się od wykorzystania podatności w oprogramowaniu, więcej niż od kradzieży haseł.
Kontrola dostępu i podatności w liczbach
2,8 mln
aplikacji w danych OWASP Top 10:2025
#1
miejsce Broken Access Control w 2021 i 2025
3,73%
aplikacji z luką kontroli dostępu (OWASP 2025)
31%
naruszeń zaczyna się od podatności (Verizon DBIR 2026)
Źródło: OWASP Top 10:2025, A01 Broken Access Control; OWASP Top 10 2021, A01; Verizon Data Breach Investigations Report 2026.
Najczęstsze dziury, które QA widzi, a których nikt nie chce słuchać, zebrała Strefa QA w tekście o lukach bezpieczeństwa, które QA widzi pierwsze. Wniosek wspólny: luka w uprawnieniach to częściej brak wymagania, kto czego nie może, niż problem techniczny.
Co automatyzować, a co musi zrobić człowiek?
Automatyzować to, co ma znany wzorzec i musi być sprawdzane przy każdej zmianie. Człowiekowi zostawić to, co wymaga kontekstu: logikę biznesową, model ról, łańcuchy drobnych słabości, które razem dają przejęcie konta. Tabela porządkuje pięć klas narzędzi automatycznych i dwie formy pracy ręcznej. Skróty: SAST to analiza statyczna kodu, DAST to skanowanie działającej aplikacji przez HTTP, SCA to analiza składu oprogramowania (biblioteki, obrazy), IAST to agent w działającej aplikacji obserwujący przepływ danych podczas testów.
Źródło: opracowanie Quality Island na podstawie OWASP Web Security Testing Guide v4.2, OWASP ASVS 5.0 i NIST SP 800-115 (2008); nazwy narzędzi to przykłady, nie rekomendacja jedynego słusznego.
Porównanie obu podejść poza bezpieczeństwem znajdziecie w artykule testowanie manualne a testowanie automatyczne. W bezpieczeństwie różnica jest ostrzejsza: automat bez człowieka przepuszcza błędy logiki, a człowiek bez automatu nie upilnuje regresji przy codziennych wdrożeniach. Właściwe pytanie brzmi: które ryzyko ma pilnować maszyna co godzinę, a które człowiek raz na sprint.
Automatyczne testy bezpieczeństwa: które narzędzie do czego?
Automatyczne testy bezpieczeństwa dają największą wartość tam, gdzie ten sam błąd może wrócić przy każdej zmianie i ma rozpoznawalny wzorzec. Cztery darmowe narzędzia, od których zaczynamy, z wersjami sprawdzonymi 09.11.2026 na stronach wydań; ostatnia kolumna jest ważniejsza niż środkowa.
Źródło: strony wydań gitleaks, Trivy i Dependency-Check na GitHubie oraz dokumentacja ZAP Baseline Scan i Full Scan, stan na 09.11.2026.
Według dokumentacji ZAP skan baseline przez domyślnie minutę przeszukuje aplikację pająkiem, a potem tylko pasywnie analizuje odpowiedzi, bez ataków, dlatego nadaje się na każdy pull request, nawet wobec produkcji. Zielony baseline nie znaczy „bezpieczna aplikacja”, tylko „bez oczywistych zaniedbań konfiguracji”. Full scan atakuje aktywnie i może zapisać dane, więc uruchamia się go wyłącznie na środowisku testowym. Oba tryby w potoku ćwiczycie na szkoleniu automatyczne testy bezpieczeństwa z OWASP ZAP.
Wbrew pozorom
Nowa kategoria A03:2025 Software Supply Chain Failures, czyli ataki przez zależności i systemy budowania, ma w danych OWASP Top 10:2025 najmniej wystąpień z całej dziesiątki, a zarazem najwyższe średnie oceny możliwości wykorzystania i skutków CVE. Autorzy tłumaczą to tym, że obszar jest trudny do testowania. Mało znalezisk nie znaczy mało ryzyka, dlatego SCA w potoku to minimum, nie bonus.
Jak wygląda ciągłe testowanie bezpieczeństwa w CI/CD?
Ciągłe testowanie bezpieczeństwa w CI/CD to zestaw szybkich bramek na każdym pull requeście plus cięższe skany uruchamiane z harmonogramu, bez udziału człowieka. „Ciągłe” znaczy: przy każdej zmianie kodu i także bez niej, bo baza podatności rośnie codziennie i biblioteka bezpieczna w poniedziałek bywa podatna w czwartek. Poniżej minimalny przykład dla GitHub Actions z wersjami przypiętymi do wydań zamiast tagu latest.
# .github/workflows/bezpieczenstwo.yml
name: Ciagle testowanie bezpieczenstwa
on:
pull_request:
schedule:
- cron: "0 3 * * *" # co noc, bo baza CVE zmienia sie bez Waszych commitow
jobs:
security:
runs-on: ubuntu-latest
steps:
- uses: actions/checkout@v7
with:
fetch-depth: 0 # pelna historia dla gitleaks
- name: Sekrety w repozytorium (gitleaks 8.30.1)
run: docker run --rm -v "${{ github.workspace }}:/repo" ghcr.io/gitleaks/gitleaks:v8.30.1 git /repo --no-banner
- name: Zaleznosci i obraz (Trivy 0.76.2, SCA)
run: docker run --rm -v "${{ github.workspace }}:/src" aquasec/trivy:0.76.2 fs --scanners vuln,secret,misconfig --severity HIGH,CRITICAL --exit-code 1 /src
- name: Regresja uprawnien API (pytest)
run: pip install pytest requests && pytest -q tests/security
env:
API_URL: ${{ vars.STAGING_API_URL }}
TOKEN_ANNA: ${{ secrets.TOKEN_ANNA }}
TOKEN_JAN: ${{ secrets.TOKEN_JAN }}
- name: Skan pasywny OWASP ZAP baseline
uses: zaproxy/action-baseline@v0.15.0
with:
target: ${{ vars.STAGING_URL }}
fail_action: true # ostrzezenia WARN tez zatrzymuja build
Trzy decyzje w tym pliku są ważniejsze niż narzędzia. --exit-code 1 w Trivy i fail_action: true w ZAP zamieniają raport w bramkę: znalezisko HIGH albo CRITICAL blokuje włączenie zmiany do kodu. Wyzwalacz schedule uruchamia potok co noc na gałęzi głównej, więc nowa podatność w starej bibliotece wyjdzie rano, a nie za trzy tygodnie. Każdy obraz i akcja mają wersję, więc aktualizację robicie świadomie, pull requestem.
Jeśli zamiast Trivy wolicie OWASP Dependency-Check (Java, .NET), krok wygląda podobnie: obraz owasp/dependency-check:12.1.0 z parametrem --failOnCVSS 7 kończy się błędem po przekroczeniu progu, a klucz API do bazy NVD trzymajcie w sekretach, bo bez niego pobieranie bazy trwa dłużej niż reszta potoku.
Sprawdziliśmy zatrzymanie przez gitleaks 10.10.2026 na repozytorium testowym z przykładowym kluczem w pliku konfiguracyjnym: narzędzie znalazło dwa sekrety (WRN leaks found: 2) i zakończyło się kodem 1, czyli czerwonym buildem. ZAP baseline według dokumentacji zwraca 0 bez znalezisk, 1 przy FAIL i 2 przy WARN, a z fail_action oba kody zatrzymują potok.
Taki potok budujemy i utrzymujemy w ramach usługi budowa procesów CI/CD, a automatyczne testy bezpieczeństwa w CI/CD razem z ręcznymi testami uprawnień możecie zlecić nam w całości. Zespół Quality Island napisał dotąd ponad 450 000 testów automatycznych; testy bezpieczeństwa w potoku to ta sama dyscyplina, tylko z innymi asercjami.
Jak czytać wyniki skanów i jak mierzyć fałszywe alarmy?
Wynik skanu to lista hipotez, nie błędów: skaner zgłasza każde miejsce, które wygląda jak podatność, a potwierdzenie należy do człowieka. Bez triage zespół po dwóch tygodniach przestaje czytać raporty. Cztery liczby do liczenia co sprint pokazuje tabela. Skróty: CVSS to waga techniczna podatności w skali 0 do 10 według FIRST, EPSS to szacowane przez FIRST prawdopodobieństwo wykorzystania w ciągu 30 dni, MTTR to czas od zgłoszenia do zamknięcia.
Źródło: opracowanie Quality Island; definicje CVSS v4.0 i EPSS według FIRST.org, stan na 09.11.2026.
Znalezisko czytajcie w kolejności: CVSS, EPSS, kontekst. Biblioteka z CVSS 9,8 w module bez danych od użytkownika bywa mniej pilna niż błąd średni w formularzu płatności, dlatego kolejność napraw ustala właściciel ryzyka, nie skaner. Fałszywe alarmy zamykajcie z uzasadnieniem, a dla powtarzalnych wzorców dodajcie wyjątek do konfiguracji (w ZAP plik reguł, w Trivy .trivyignore z datą wygaśnięcia). Wyjątek bez daty to podatność zamieciona pod dywan.
Skaner mówi „ta biblioteka ma CVE”, nie „Wasza aplikacja jest podatna”; czy podatna funkcja jest wywoływana, sprawdza człowiek. Raport z 400 pozycjami, z których 380 to fałszywe alarmy, nie jest dowodem na 400 problemów, tylko na jeden: nikt nie dostroił narzędzia.
Testy bezpieczeństwa systemów informatycznych w organizacji: co zmieniają NIS2 i KSC?
Testy bezpieczeństwa systemów informatycznych w organizacji to coś więcej niż skan jednej aplikacji. Obejmują zarządzanie podatnościami w całym portfelu systemów, bezpieczeństwo łańcucha dostaw i regularną ocenę skuteczności zabezpieczeń. Dwa akty prawne wprowadziły te obowiązki do codzienności działów IT i QA; opisujemy je jako kontekst, nie poradę prawną.
Dyrektywa NIS2, czyli dyrektywa (UE) 2022/2555, w art. 21 ust. 2 wymienia środki, które podmioty kluczowe i ważne muszą wdrożyć: lit. d bezpieczeństwo łańcucha dostaw, lit. e bezpieczeństwo w nabywaniu, rozwoju i utrzymaniu systemów, w tym obsługę podatności, lit. f ocenę skuteczności tych środków. W Polsce dyrektywę wdraża nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2026 poz. 252), obowiązująca od 3 kwietnia 2026 roku, która w art. 8e nakłada na kierownika podmiotu obowiązek corocznego, udokumentowanego szkolenia.
Skany w CI/CD dają powtarzalny, datowany dowód sprawdzenia, czyli to, czego wymaga „regularność”. Kontrola dostawców to osobny strumień testów, bo kupione oprogramowanie też ma podatności; prowadzimy testy bezpieczeństwa dostawców pod NIS2. W bankowości i medycynie liczy się też, kto testuje: niezależny audyt aplikacji przez firmę niezwiązaną z producentem bywa warunkiem odbioru, co opisywaliśmy przy rozporządzeniu DORA. Dla PKO BP opracowaliśmy i wdrożyliśmy strategię jakości oprogramowania dla całej organizacji, a kadrze kierowniczej oferujemy szkolenie online z cyberbezpieczeństwa KSC i NIS2. Szkolenie pomaga wypełnić obowiązek szkoleniowy i udokumentować udział, nie jest potwierdzeniem zgodności całego systemu. To samo dotyczy testów: żaden skan ani pentest nie „zapewnia zgodności”, daje dowód sprawdzenia w danym dniu.
Zanim sięgniecie po narzędzia, zróbcie inwentaryzację: system, właściciel, dane, dostawca. Bez niej testy obejmą tylko to, o czym zespół pamięta, a incydenty lubią zaczynać się od zapomnianego systemu. Szerzej o testowaniu podatności w kontekście obowiązków producentów piszemy w artykule o Cyber Resilience Act i testowaniu podatności.
Jak testować API według OWASP API Security Top 10 2023?
Traktując listę OWASP jako mapę przypadków testowych. Edycja OWASP API Security Top 10 z 2023 roku zastąpiła wersję z 2019 i dodała między innymi SSRF, nieograniczony dostęp do wrażliwych procesów biznesowych i niebezpieczne korzystanie z cudzych API. W testach bezpieczeństwa API nie ma interfejsu, który „ukrywa” funkcje: skaner widzi tylko punkty końcowe opisane w specyfikacji OpenAPI, resztę musi znaleźć człowiek.
Źródło: OWASP API Security Top 10, edycja 2023; pytania i podział: opracowanie Quality Island.
Na start wystarczy Postman i dwa konta o różnych rolach; początkującym polecamy kurs testów API w Postmanie w 6 lekcjach. ZAP zaimportuje specyfikację OpenAPI i przeskanuje każdy punkt końcowy, ale pytania z kolumny „ręcznie” zada tylko tester, który wie, co w tym API jest cenne.
Jak napisać test regresji uprawnień do API?
Tak, żeby sprawdzał, że obcy użytkownik nie dostaje cudzych danych. Test w Pythonie z pytest i requests pokrywa ryzyko API1:2023 dla zasobu faktur: właścicielka widzi swoją fakturę, inny klient dostaje 403 albo 404 bez treści, żądanie bez tokenu kończy się 401. Tokeny przychodzą ze zmiennych środowiska, czego pilnuje gitleaks.
# Python 3.12+, pytest 9, requests 2: regresja kontroli dostępu (OWASP API1:2023, BOLA)
import os
import pytest
import requests
BASE_URL = os.environ.get("API_URL", "http://localhost:8000")
TOKEN_ANNA = os.environ["TOKEN_ANNA"] # właścicielka faktur 1001 i 1002
TOKEN_JAN = os.environ["TOKEN_JAN"] # inny klient
def get_invoice(invoice_id, token=None):
headers = {"Authorization": f"Bearer {token}"} if token else {}
return requests.get(f"{BASE_URL}/api/invoices/{invoice_id}", headers=headers, timeout=10)
def test_wlascicielka_widzi_swoja_fakture():
r = get_invoice(1001, TOKEN_ANNA)
assert r.status_code == 200
assert r.json()["owner"] == "anna"
@pytest.mark.parametrize("invoice_id", [1001, 1002])
def test_inny_klient_nie_widzi_cudzej_faktury(invoice_id):
r = get_invoice(invoice_id, TOKEN_JAN)
assert r.status_code in (403, 404)
assert "owner" not in r.text
def test_bez_tokenu_brak_dostepu():
r = get_invoice(1001)
assert r.status_code == 401
Uruchomiliśmy ten test 10.10.2026 na dwóch wersjach tego samego małego API: z kontrolą właściciela wszystkie 4 testy przeszły, bez niej padły dokładnie dwa przypadki dostępu do cudzej faktury (2 failed, 2 passed). Dokładnie po to ten test istnieje.
Każda luka znaleziona ręcznie albo w pentestcie powinna w ciągu sprintu stać się takim testem, bo luka naprawiona bez regresji ma zwyczaj wracać, zwykle w piątek po południu. Człowiek odkrywa, maszyna pilnuje.
Kiedy zlecić pentest na zewnątrz?
Gdy ryzyko przerasta kompetencje i czas zespołu albo gdy wymaga tego klient, partner lub przepis. Skanery pilnują znanych wzorców, pentest sprawdza, co z systemem zrobi człowiek z czasem i motywacją. NIST SP 800-115 z 2008 roku opisuje go w czterech fazach: planowanie, rozpoznanie, atak i raportowanie, z ręczną weryfikacją znalezisk ze skanerów. Najczęstsze sytuacje z naszych rozmów z klientami:
- aplikacja przetwarza dane osobowe, finansowe albo medyczne,
- klienci korporacyjni wymagają raportu z testów,
- zmieniacie mechanizm logowania, autoryzacji albo dodajecie publiczne API,
- jesteście dostawcą dla firmy objętej NIS2 i klient pyta o testy bezpieczeństwa dostawców,
- automaty są zielone od roku i nikt nie patrzył na system oczami atakującego.
W takich sytuacjach prowadzimy testy penetracyjne aplikacji webowych, mobilnych i API, z raportem według wagi CVSS, dowodami i retestem po naprawie. Zespołom budującym kompetencje u siebie polecamy szkolenia Cybersecurity: testy bezpieczeństwa (2 dni, OWASP ZAP i Burp Suite w praktyce) oraz testy penetracyjne aplikacji webowej. Szkolenie z testów bezpieczeństwa prowadziliśmy w formie zamkniętej między innymi dla 14 osób z AgroApp w czerwcu 2026. O bezpieczeństwie w testowaniu rozmawiamy też na scenie Testing Ground Conference.
Co zabrać z tego artykułu
01Test funkcjonalny sprawdza, czy uprawniony może. Test bezpieczeństwa sprawdza, czy nieuprawniony nie może. Kontrola dostępu to 1. miejsce OWASP Top 10 w 2021 i 2025.
02Automat: SAST, SCA, sekrety i DAST baseline na każdym pull requeście. Człowiek: logika biznesowa, model ról, łańcuchy słabości.
03Ciągłe testowanie to także skan bez zmiany kodu, co noc z wyzwalacza schedule. Wersje narzędzi przypięte, nigdy latest.
04Wynik skanu to hipoteza. Liczcie fałszywe alarmy, MTTR dla CRITICAL i pokrycie bramkami; kolejność napraw ustala właściciel ryzyka.
05NIS2 (art. 21 ust. 2) i ustawa o KSC wymagają regularnej oceny zabezpieczeń i kontroli dostawców. Testy dają dowód sprawdzenia, nie gwarancję zgodności.
06Każda luka znaleziona ręcznie albo w pentestcie w ciągu sprintu staje się testem regresji w potoku.
Chcecie sprawdzić, czy Wasza aplikacja i API przepuszczają dostęp do cudzych danych? Łączymy ręczne testy uprawnień z automatycznym skanowaniem w CI/CD i oddajemy raport z priorytetami poprawek. Ofertę wysyłamy w ciągu 24 godzin.
Powiązane na blogu Quality Island
- Testy bezpieczeństwa i testy penetracyjne: co sprawdzają, rodzaje, etapy i jak je zlecić
- Rozporządzenie DORA a testy: kto musi, jak często i dlaczego niezależnie
- Jak tester może wejść do cybersecurity
- Cyber Resilience Act a testowanie podatności
- Testy API: kurs Postman w 6 lekcjach
Pełna lista źródeł
- OWASP, OWASP Top 10:2025, 2025 (dane o 2,8 mln aplikacji, 3,73% dla A01, opis A03:2025).
- OWASP, OWASP Top 10 2021, 2021, A01: 94% aplikacji testowanych, średnio 3,81% wystąpień.
- Verizon, Data Breach Investigations Report 2026, 2026: 31% naruszeń zaczyna się od podatności w oprogramowaniu.
- OWASP, OWASP Top 10 API Security Risks 2023, 2023.
- OWASP, ASVS 5.0 i WSTG v4.2, stan na 09.11.2026.
- NIST, SP 800-115, 2008.
- ZAP, Baseline Scan, Full Scan i GitHub Action action-baseline v0.15.0, stan na 09.11.2026.
- gitleaks 8.30.1, Trivy 0.76.2 i OWASP Dependency-Check 12.1.0, strony wydań na GitHubie, 09.11.2026.
- FIRST, Common Vulnerability Scoring System i Exploit Prediction Scoring System, stan na 09.11.2026.
- EUR-Lex, dyrektywa (UE) 2022/2555 (NIS2), art. 21 ust. 2, 2022.
- eli.gov.pl, ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2018 poz. 1560) i nowelizacja Dz.U. 2026 poz. 252.
- Quality Island, test regresji uprawnień i gitleaks uruchomione 10.10.2026 (pytest 9.1.1, requests 2.34.2) oraz dane własne o projektach i szkoleniu dla AgroApp, 2026.




