Europejski Akt o Dostępności a testy WCAG: jak przygotować produkt do rynku UE

Europejski Akt o Dostępności to dyrektywa (UE) 2019/882, która od 28 czerwca 2025 roku wymaga, by wybrane produkty i usługi dla konsumentów, w tym sklepy internetowe, bankowość detaliczna i e-booki, były dostępne dla osób z niepełnosprawnościami. W Polsce wdrożyła ją ustawa z 26 kwietnia 2024 roku. Testy dostępności WCAG to najkrótsza droga, żeby sprawdzić, czy Wasz produkt spełnia te wymagania, i żeby nie tracić klientów, którzy dziś odbijają się od barier.

W tym tekście porządkujemy, co jest prawem, a co standardem technicznym, kogo dotyczą przepisy, co grozi za ich niespełnienie i co konkretnie sprawdzić w produkcie. Szczegóły samych kryteriów WCAG 2.2 opisujemy osobno w artykule WCAG 2.2: wymagania, zmiany i kogo obowiązują, a tutaj patrzymy na dostępność jako warunek wejścia produktu na rynek.

Czym jest Europejski Akt o Dostępności i od kiedy obowiązuje?

Europejski Akt o Dostępności (European Accessibility Act, EAA) to potoczna nazwa dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z 17 kwietnia 2019 roku w sprawie wymogów dostępności produktów i usług. Jako dyrektywa nie działa bezpośrednio: każde państwo musiało przenieść ją do własnego prawa. Według art. 31 ust. 1 dyrektywy państwa miały przyjąć przepisy do 28 czerwca 2022 roku, a według art. 31 ust. 2 stosują je od 28 czerwca 2025 roku.

Polska zrobiła to ustawą z 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (Dz.U. 2024 poz. 731). Zgodnie z art. 88 ustawa weszła w życie 28 czerwca 2025 roku, w tym samym dniu co unijny termin. W branży mówi się o niej skrótowo „polski akt o dostępności”. Nadzór nad nią sprawuje przede wszystkim Prezes Zarządu PFRON (art. 38 i art. 39), a obok niego organy nadzoru rynku właściwe dla branży: dla handlu elektronicznego minister właściwy do spraw informatyzacji, dla bankowości detalicznej Rzecznik Finansowy (art. 38 ust. 3).

Czy WCAG to przepis prawa?

Nie. WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) to standard techniczny konsorcjum W3C, czyli organizacji, która tworzy standardy sieci, a nie przepis Unii Europejskiej ani polskiej ustawy. Aktualna wersja to WCAG 2.2, według W3C opublikowana jako rekomendacja 5 października 2023 roku i zaktualizowana 12 grudnia 2024 roku. Wersja 2.2 dodaje 9 kryteriów sukcesu względem WCAG 2.1.

Ani dyrektywa 2019/882, ani polska ustawa z 2024 roku nie wymieniają WCAG z nazwy. Opisują wymagania funkcjonalne, a zgodność z nimi ułatwiają normy zharmonizowane: produkt albo usługa zgodne z normą, której odniesienie opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE, korzystają z domniemania zgodności (art. 15 dyrektywy, art. 20 ust. 1 ustawy). W praktyce dla stron i aplikacji tą normą jest EN 301 549, a ona odsyła do WCAG. Według ETSI wersja EN 301 549 V4.1.1 z września 2026 roku przyjmuje WCAG 2.2 jako punkt odniesienia i zawiera osobny załącznik o zgodności z dyrektywą 2019/882.

Druga częsta pomyłka dotyczy poziomów. WCAG ma trzy poziomy zgodności: A, AA i AAA, ale poziom AAA nie gwarantuje pełnej dostępności. W3C pisze wprost w specyfikacji WCAG 2.2, że nie zaleca wymagania poziomu AAA dla całych serwisów, bo dla części treści nie da się spełnić wszystkich jego kryteriów. Standardem rynkowym i punktem odniesienia norm jest poziom AA. Kto obiecuje Wam AAA na całym sklepie z filtrami, mapą dojazdu i czatem, obiecuje też, że regresja przed świętami pójdzie bez ani jednej poprawki.

Kogo obowiązuje polska ustawa o dostępności produktów i usług?

Ustawa dzieli obowiązki między podmioty, które wprowadzają produkty do obrotu (producent, upoważniony przedstawiciel, importer, dystrybutor), i usługodawców, którzy świadczą usługi konsumentom (art. 2). Listę produktów i usług zawiera art. 3. Najważniejsze dla zespołów IT jest to, że lista usług obejmuje kanały cyfrowe, czyli strony internetowe i aplikacje mobilne, przez które te usługi są sprzedawane i świadczone.

Zwolnienie dla mikroprzedsiębiorców dotyczy tylko usług, nie produktów. Według art. 3 pkt 23 dyrektywy mikroprzedsiębiorstwo to firma zatrudniająca mniej niż 10 osób, z rocznym obrotem albo sumą bilansową do 2 mln euro. Większy sklep internetowy, bank, operator telekomunikacyjny czy przewoźnik z aplikacją mobilną mieszczą się w zakresie ustawy. Sektor publiczny ma osobne przepisy, opisane w poprzedniej sekcji, a o tym, jak kupować dostępność w przetargach, pisze Strefa QA w tekście o WCAG jako definicji ukończenia zadania.

Co grozi firmie, której produkt nie spełnia wymagań?

Ścieżka egzekwowania jest dwustopniowa. Najpierw konsument może złożyć skargę bezpośrednio do firmy (art. 35 do 37), wskazując produkt albo usługę i wymaganie, które nie jest spełnione. Każdy może też złożyć zawiadomienie do Prezesa Zarządu PFRON (art. 67), a ten według art. 68 ust. 1 w ciągu 30 dni rozpatruje je albo przekazuje właściwemu organowi nadzoru rynku. Zasadne zawiadomienie kończy się kontrolą.

Za niespełnianie wymagań przez usługę albo produkt grozi kara pieniężna. Według art. 73 ust. 1 ustawy wynosi ona do dziesięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za poprzedni rok, ale nie więcej niż 10 procent obrotu z roku poprzedzającego nałożenie kary. Wysokość zależy od wagi naruszenia, liczby produktów albo usług i liczby osób, na które wpływa (art. 73 ust. 4), a kary trafiają do Funduszu Dostępności.

Ustawa zostawia jeden wentyl bezpieczeństwa, który warto znać. Wymagania stosuje się tylko w zakresie, w jakim nie wymagają zasadniczej zmiany produktu i nie są nieproporcjonalnym obciążeniem (art. 21, odpowiednik art. 14 dyrektywy). Tę ocenę firma musi przeprowadzić sama, według kryteriów kosztowych z art. 21 ust. 3, i umieć ją przedstawić organowi. „Nie zdążyliśmy” nie jest takim kryterium.

Jak testy WCAG zwiększają dostępność produktu na rynku?

Testy dostępności WCAG zamieniają ogólne pytanie „czy jesteśmy dostępni” w listę konkretnych barier z priorytetem i wskazówką naprawy. Skala problemu jest duża. Według WHO z 2023 roku około 1,3 mld ludzi, czyli 16 procent populacji świata, doświadcza znaczącej niepełnosprawności. Do tego dochodzą osoby starsze, użytkownicy z chwilowym ograniczeniem, na przykład ręką w gipsie, i każdy, kto czyta ekran telefonu w pełnym słońcu.

Raport WebAIM Million z 2026 roku pokazuje też, że 96 procent wykrytych błędów należy do sześciu kategorii: niski kontrast, brak tekstu alternatywnego, brak etykiet pól formularzy, puste linki, puste przyciski i brak zadeklarowanego języka strony. To dobra wiadomość dla zespołu produktowego. Najczęstsze bariery są powtarzalne, łatwe do wykrycia automatem i tanie w naprawie, jeśli łapiecie je przy każdym wydaniu, a nie raz w roku.

Z naszego doświadczenia przy testach dostępności największy zysk biznesowy daje nie sam raport, tylko naprawione ścieżki zakupowe: rejestracja, koszyk, płatność, formularz kontaktowy. Bariera w tych miejscach oznacza porzucony koszyk, a nie tylko niezgodność z kryterium. Dostępny formularz z poprawnymi etykietami i komunikatami błędów jest też zwyczajnie wygodniejszy dla wszystkich, dlatego testy dostępności dobrze łączyć z testami użyteczności.

Co testować w sklepie internetowym i w bankowości?

Ustawa podaje dla handlu elektronicznego i bankowości wymagania, które da się przełożyć wprost na testy. Art. 12 ust. 2 pkt 3 wymaga jednolitości stron i aplikacji przez zapewnienie ich postrzegalności, funkcjonalności, zrozumiałości i kompatybilności. To dokładnie cztery zasady WCAG pod polskimi nazwami. Art. 18 dla sklepów dokłada dostępność identyfikacji, zabezpieczeń, płatności i podpisu elektronicznego, a art. 16 wymaga tego samego w bankowości detalicznej i dodaje informacje w języku polskim albo, za zgodą klienta, w innym języku na poziomie B2.

Automat znajdzie tylko część problemów. Czy tekst alternatywny opisuje zdjęcie, czy jest tylko nazwą pliku, czy kolejność fokusa ma sens i czy komunikat błędu da się zrozumieć, ocenia człowiek z czytnikiem ekranu. Dlatego w naszej praktyce łączymy skanery w CI z ręcznymi testami kluczowych ścieżek. Jak to rozplanować krok po kroku i jakich narzędzi użyć, opisujemy w artykule testowanie dostępności: jak, kiedy i jakimi narzędziami, a listę obszarów do sprawdzenia w tekście 7 obszarów dostępności, które musisz przetestować.

Jak wygląda audyt WCAG i deklaracja zgodności?

Audyt WCAG to uporządkowane sprawdzenie produktu względem kryteriów WCAG 2.2 na poziomie AA na uzgodnionej próbie ekranów i ścieżek. Wynikiem jest raport: lista niezgodności z numerem kryterium, priorytetem, zrzutem z Waszego ekranu i wskazówką dla programisty. Ile to kosztuje i jak wygląda krok po kroku, rozpisujemy w tekście audyt dostępności strony: jak wygląda i ile kosztuje.

W naszym audycie WCAG 2.2 i EN 301 549 po audycie wystawiamy deklarację zgodności dla zbadanego zakresu, w cenie pakietu. Warto przy tym rozróżnić dwa dokumenty o podobnej nazwie. Deklarację zgodności w rozumieniu ustawy sporządza i podpisuje producent produktu, przyjmując za nią odpowiedzialność (art. 23 i art. 24), a usługodawca publikuje informację, w jaki sposób usługa spełnia wymagania (art. 32 ust. 2 pkt 1 lit. c). Nasza deklaracja i raport dają Wam udokumentowaną podstawę do tych dokumentów, ale żaden audytor uczciwie nie zagwarantuje wyniku przyszłej kontroli, bo produkt zmienia się z każdym wydaniem.

Jak napisać taki dokument uczciwie, bez przepisywania szablonu, pokazuje Strefa QA w artykule o deklaracji dostępności po audycie. Jeśli wolicie zbudować kompetencje w zespole zamiast co roku zamawiać audyt, zajrzyjcie na szkolenie z testowania dostępności cyfrowej albo na kurs online z testowania dostępności WCAG.

Od czego zacząć w 30 dni?

Nie trzeba zaczynać od pełnego audytu całego serwisu. Plan, który u naszych klientów sprawdza się najlepiej, mieści się w jednym miesiącu i daje szybki obraz ryzyka.

Pełną listę naszych usług z tego obszaru znajdziecie na stronie testy dostępności WCAG, a szerszy kontekst regulacji, w tym NIS2 i KSeF, w dziale zgodność regulacyjna.

Powiązane na blogu Quality Island

• WCAG 2.2: wymagania, zmiany i kogo obowiązują
• Audyt dostępności strony: jak wygląda, ile kosztuje
• Testowanie dostępności: jak, kiedy, narzędzia i wskazówki
• 7 obszarów dostępności, które musisz przetestować

Pełna lista źródeł

• Parlament Europejski i Rada UE, dyrektywa (UE) 2019/882 w sprawie wymogów dostępności produktów i usług, 2019, art. 3 pkt 23, art. 4, art. 7, art. 14, art. 15, art. 31 i art. 32.
• Sejm RP, ustawa z 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze, Dz.U. 2024 poz. 731, art. 2 do 4, 12, 16, 18, 20, 21, 23, 24, 32, 35, 67, 68, 73, 85, 86 i 88.
• Sejm RP, ustawa z 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, Dz.U. 2019 poz. 848, art. 5 ust. 1 i załącznik (WCAG 2.1).
• W3C, Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2, rekomendacja z 2023 roku, aktualizacja 12.12.2024; What’s New in WCAG 2.2, 2023.
• ETSI, EN 301 549 V4.1.1, Accessibility requirements for ICT products and services, 2026.
• WebAIM, The WebAIM Million, raport 2026, 2026. Stąd 95,9 procent stron z błędami, 56,1 błędu na stronę i 83,9 procent stron z niskim kontrastem.
• WHO, Disability and health, fact sheet, 2023. Stąd 1,3 mld osób i 16 procent populacji.